Oddycham Nosem cały rok – program profilaktyczny
W bieżącym roku szkolnym na terenie naszego przedszkola dzieci z grupy II oraz VI uczestniczą w programie profilaktycznym „Oddycham Nosem cały rok”.
Dlaczego oddychanie nosem jest dla nas szczególnie ważne? Oddychanie jest jedną z najbardziej naturalnych czynności naszego organizmu, a jednocześnie jedną z tych, którym poświęcamy najmniej uwagi. Warto jednak pamiętać, że sposób, w jaki oddychamy, ma znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania układu oddechowego i mięśni twarzy. Nos nie jest jedynie narządem odpowiedzialnym za odbieranie zapachów, lecz pełni również niezwykle ważną funkcję w przygotowaniu powietrza, które trafia do naszych płuc. Przede wszystkim ogrzewa je, nawilża i oczyszcza z części zanieczyszczeń. Dzięki obecności śluzu oraz rzęsek nabłonka oddechowego pomaga zatrzymywać i usuwać cząsteczki pyłów, alergenów oraz drobnoustrojów. Stanowi więc jeden z pierwszych elementów ochrony organizmu przed czynnikami obecnymi w otoczeniu.
Oddychanie przez nos sprzyja utrzymaniu odpowiednich warunków w drogach oddechowych, ograniczając kontakt ich głębszych odcinków z zimnym i suchym powietrzem. Przepływ powietrza przez jamę nosową stawia większy opór niż oddychanie przez usta, co w spoczynku sprzyja spokojnemu, kontrolowanemu rytmowi oddechowemu. W nosie i zatokach przynosowych powstaje również tlenek azotu, który uczestniczy między innymi w regulacji napięcia naczyń krwionośnych i procesach związanych z funkcjonowaniem układu oddechowego. Część tego związku może być transportowana wraz z wdychanym powietrzem do dolnych dróg oddechowych. Nie oznacza to jednak, że samo oddychanie nosem gwarantuje lepsze dotlenienie każdej zdrowej osoby, lecz pokazuje, jak wiele istotnych funkcji pełni ten narząd.
Szczególne znaczenie prawidłowy tor oddechowy ma w okresie dzieciństwa, kiedy intensywnie rozwijają się struktury twarzoczaszki oraz kształtują nawyki związane z mową, połykaniem i pozycją spoczynkową narządów artykulacyjnych. Przy swobodnym oddychaniu przez nos usta mogą pozostawać zamknięte, a język może przyjmować prawidłową pozycję spoczynkową, zwykle z jego przednią częścią opartą w okolicy podniebienia za górnymi siekaczami. Właściwa równowaga mięśni języka, warg i policzków ma znaczenie dla funkcji układu stomatognatycznego. Długotrwałe oddychanie przez usta może współwystępować z nieprawidłową pozycją języka, obniżonym napięciem lub niewystarczającym domknięciem warg, a także z niektórymi zaburzeniami zgryzu. Zależności te są szczególnie istotne u dzieci w okresie wzrostu, choć nie należy zakładać, że każdy przypadek oddychania przez usta prowadzi do takich zmian.
Warto podkreślić, że oddychanie przez usta nie zawsze wynika z niewłaściwego nawyku. Niekiedy jest ono konsekwencją niedrożności nosa, alergicznego nieżytu nosa, przerostu migdałka gardłowego lub innych trudności w obrębie górnych dróg oddechowych. Dlatego zamiast jedynie przypominać dziecku o zamykaniu ust, należy najpierw ustalić, czy ma ono możliwość swobodnego oddychania przez nos. Utrwalony otwarty tor ustny, częste chrapanie, niespokojny sen czy stale otwarte usta w spoczynku powinny skłonić rodziców do konsultacji ze specjalistą. W zależności od potrzeb pomocne mogą być ocena laryngologiczna, konsultacja stomatologiczna lub ortodontyczna oraz diagnoza logopedyczna, w tym miofunkcjonalna.
Logopeda
mgr Katarzyna Fastyn