Zaburzenia integracji sensorycznej (SI) u dzieci przedszkolnych
Integracja sensoryczna to proces, w którym układ nerwowy odbiera informacje ze zmysłów (dotyk, ruch, czucie ciała, węch, wzrok, słuch, smak), organizuje je i interpretuje, by dziecko mogło działać celowo. Zaburzenie SI nie wynika z uszkodzenia narządów zmysłów, lecz z nieprawidłowego odbierania i interpretowania bodźców.
Na co zwrócić uwagę w przedszkolu:
- Nadwrażliwość: unika hałasu, dotyku, brudzenia rąk, metek, niektórych pokarmów.
- Podwrażliwość i poszukiwanie bodźców: ciągle biega, skacze, kręci się, wpada na rzeczy, mocno przytula.
- Niezdarność, wywracanie się, trudności z rysowaniem, ubieraniem się, jedzeniem sztućcami.
- Trudności z koncentracją, wybuchy emocji, wycofanie, unikanie zabaw ruchowych.
- Opóźnienia w mowie lub trudności z naśladowaniem ruchów.
Dlaczego warto zrobić diagnozę?
Diagnoza ocenia, jak dziecko odbiera, przetwarza i organizuje bodźce, i wskazuje obszary trudności oraz kierunek terapii.
Pozwala odróżnić trudności sensoryczne od zwykłego temperamentu, a rodzicom i nauczycielom daje konkretne wskazówki, jak dostosować dzień dziecka.
Wczesne wsparcie zapobiega narastaniu problemów w szkole: z pisaniem, uwagą, relacjami z rówieśnikami i samooceną.
Dzieci z zaburzeniami rozwoju (np. autyzm, ADHD) zawsze należy oceniać pod kątem przetwarzania sensorycznego.
Pełna, standaryzowana diagnoza jest zwykle możliwa od ok. 2,5–3 roku życia, czyli gdy dziecko zaczyna współpracować z terapeutą.
Jak to wygląda?
Diagnozę przeprowadza wykwalifikowany terapeuta SI: wywiad z rodzicami, obserwacja kliniczna, próby sprawdzające ruch, dotyk i równowagę. Na końcu rodzice dostają opis funkcjonowania dziecka i zalecenia, w tym ewentualną terapię. Zrobisz ją w poradni psychologiczno-pedagogicznej lub u prywatnego terapeuty.
Ważne zastrzeżenie
Pojedyncze, izolowane objawy nie są wskazaniem do natychmiastowej terapii. Diagnoza jest uzasadniona, gdy objawów jest kilka, powtarzają się i utrudniają dziecku codzienne funkcjonowanie. Warto wiedzieć, że SI nie jest osobnym rozpoznaniem w międzynarodowych klasyfikacjach chorób, a dowody skuteczności terapii SI są mieszane. Najlepiej traktować ją jako wsparcie obok innych form pomocy, a przy niepokojących objawach zacząć od pediatry lub psychologa.
Logopeda
mgr Katarzyna Fastyn
